کتابی با۹۸عنوانِ اخلاقی منتسب به امام صادق

«مصباح‌الشریعه» عنوان کتاب اخلاقی منسوب به امام صادق(ع) است که ۹۸ عنوان اخلاقی در آن ذکر شده است.

کد خبر: ۹۲۶۰۰

چهارشنبه - ۱۵ آذر ۱۳۹۶ / 15 September 1396

عقیق: یکی از کتبی که منسوب به امام صادق(ع) است، «مصباح‌الشریعه» نام دارد که به زبان عربى و در علم اخلاق نگاشته شده است. در جای جای این کتاب شاهد روایات تفسیری از حضرت ذیل آیاتی از قرآن هستیم.
سید بن طاووس، در کتاب« کشف المحجة» و کتاب« الأمان» این کتاب را منسوب به امام جعفر صادق( ع) دانسته و محقق نورى، آن را کتابى معتبر خوانده است. همچنین علامه مجلسی و امام خمینی(ره) این کتاب را به صورت قطعی به امام صادق علیه‌السلام نسبت داده و مطالب آن را به عنوان حدیث نقل کرده و مورد اعتماد قرار می‌دهند. شهید ثانى نیز که در «کشف الریبة» و نیز در «منیة المرید» و «مسکن الفواد» و «اسرار الصلاة» روایاتى از مصباح الشریعة نقل کرده و آن‌ها را قاطعانه به امام صادق علیه‌السلام نسبت داده و در پایان برخى از آن‌ها آورده است: آن چه گفته شد تماما از کلام امام صادق علیه السلام بود.

روایات کتاب «مصباح‌الشریعه»  بدون سند و در ضمن 100 باب است. اولین باب کتاب، در باره عبودیت و آخرین باب آن، در مورد غیبت است. امام صادق( ع)، در آغاز، معاملات را بر چهار بخش تقسیم مى‏‌کند: 1. معامله با خدا؛ 2. معامله با نفس؛ 3. معامله با خلق؛ 4. معامله با دنیا. سپس هر یک را بر هفت پایه استوار مى‏‌کند؛ مثلاً معامله با خدا، بر اداى حق و حفظ حد و شکر بر نعمت‏‌هاى او و خوشنودى بر قضاى او و صبر بر بلاى او و نگه‏داشتن حرمت او و شوق به دیدار او استوار است.

سپس آن حضرت، به شرایط فتوا و کسى که صلاحیت فتوى دادن را دارد و شرایط امر به معروف و نهى از منکر و کسى که صلاحیت امر به معروف و نهى از منکر را دارد مى‌‏پردازد. پس از آن، به شرح حالات انسان هنگام خروج از منزل و قرائت قرآن و لباس پوشیدن پرداخته؛ مثلاً درباره شرایط خروج از منزل مى‌‏فرماید: « هر گاه خواستى از منزل خود خارج شوى، همانند کسى باش که دیگر به آن‏جا باز نخواهد گشت و فقط براى اطاعت خداوند یا امرى از امور دین از منزل خارج شو و با حالت سکینه و آرامش قلب و وقار باش و در حالى که خداوند را آشکارا و در نهان یاد مى‌‏کنى از منزل خارج شو».

امام( ع)، پس از آن به بیان صفات حسنه، مانند صدق، اخلاص، تقوى، تواضع و سخاوت مى‌‏پردازد و صفات ناپسند، مانند ریا، جهل، وسوسه، تکبر، حسد، طمع و حرص را به دنبال آن ذکر کرده است. همچنین در این کتاب، امام جعفر صادق( ع)، درباره شناخت پیامبران الهى و ائمه معصومین( ع) و صحابه حضرت رسول خدا( ص) نیز سخن مى‏‌گوید.

در صورت کلی این کتاب ظاهراً نوشته امام جعفر صادق( ع) نیست، ولى نویسنده، مجموعه‏‌اى از کلمات آن حضرت را جمع‌‏آورى کرده و خوانندگان را از گوهر گران‏بهاى کلمات آن حضرت بهره‏‌مند کرده است.

پی نوشت:

دانشنامه اسلامی
مقالات پایگاه نرم‌افزاری نور
پایگاه اطلاع‌رسانی حجت‌الاسلام عابدی
منبع:تسنیم