چگونگی لحظات مرگ !

از آیات و روایات اسلامى، چنین بر مى‏آید كه مرگ براى مومنان، انتقال از زندان به باغ، و از زحمت و سختى به استراحت و آسایش است، و براى كافران و غیر مومنان، انتقال از باغ به زندان، و از آسایش به سوى سختى‏ها و ناگوارى‏ها است.

کد خبر: ۱۴۱۲۷

پنجشنبه - ۲۵ مهر ۱۳۹۲ / 25 July 1392

عقیق:  بعضى مى‏ پندارند روز قیامت، خیلى دور است، زیرا مثلا حضرت آدم(ع)، نوح، ابراهیم، موسى(ع) و... قوم خود را از حساب و كتاب روز قیامت مى ‏ترساندند، ولى از آن عصر تاكنون هزارها سال گذشته، ولى هنوز قیامت بر پا نشده و شاید میلیونها سال دیگر نیز قیامت بر پا نگردد، بنابراین آیا اكنون براى پاداش صدها هزار سال بعد، عمل نیك انجام دهیم؟ و یا اكنون خود را براى مجازات هزاران یا میلیونها سال بعد، آماده سازیم؟

براى كسانى كه این گونه افكار سۆال انگیز دارند، پاسخ‏هاى گوناگون و متعدد و جود دارد، یكى از این پاسخ‏ها این است كه فرضا، فرا رسیدن قیامت، هزاران سال بعد رخ دهد، ولى عالم برزخ (كه همان عالم قبر است) كه در مقایسه با قیامت، قیامت صغرى مى‏باشد، در چند قدمى ما است، و گاهى بین ما و آن تنها یك دقیقه فاصله است، مانند كسى كه جوان نیرومند و سالم و شوخ و شنگى است و در اتومبیل نشسته، ناگهان تصادف دل خراشى روى مى‏دهد و او هماندم از عالم دنیا به عالم برزخ وارد مى‏گردد، و یا مجاهدى راستین در صحنه جنگ با دشمن، آن چنان به عالم برزخ نزدیك شده كه فاصله او با عالم برزخ، گاهى كمتر از چند ثانیه است.

بنابراین همه ما باید توجه داشته باشیم كه شاید روز را به شب نرسانده و یا شب را به روز نرسانده، از این عالم، به عالم برزخ كوچ كنیم، و در آن عالم، بلافاصله نخستین دادگاه ما توسط دو فرشته نكیر و منكر شروع مى‏شود، و به دنبال آن پاداش و كیفر برزخى تحقق مى‏یابد.

امام سجاد(ع) فرمود: همانا، قبر، باغى از باغهاى بهشت، یا گودالى از گودالهاى دوزخ است. (1)

شخصى پرسید عالم برزخ چیست؟ امام صادق(ع) فرمود: برزخ همان عالم قبر است، كه فاصله بین آغاز مرگ تا پدید آمدن روز قیامت، مى‏ باشد.(2)
سَكَرات مرگ یا سختى‏هاى آستانه عالم برزخ‏

همه می دانیم كه مرگ حق است، و همه موجودات، سرانجام طعم مرگ را مى ‏چشند.(3)
و نیز مسلم است كه مرگ، كه انتقال از دنیا به عالم برزخ است، همراه شدائد و سختى‏ها است، كه از آن به سَكَرات مرگ و گاهى به غَمَرات مرگ تعبیر مى‏شود.
از آیات و روایات اسلامى، چنین بر مى‏آید كه مرگ براى مومنان، انتقال از زندان به باغ، و از زحمت و سختى به استراحت و آسایش است، و براى كافران و غیر مومنان، انتقال از باغ به زندان، و از آسایش به سوى سختى‏ها و ناگوارى‏ها است

در قرآن، در آیه سوره ق مى‏خوانیم: و جائت سكرة الموت بالحق ذلك ما كنت منه تحید: و سرانجام، سختى‏هاى مرگ، به حق فرا رسد، (و به انسان گفته مى‏ شود) این همان چیزى است كه از آن مى‏ گریختى.

لحظات مرگ براى هر انسانى، سخت و ناگوار است، چرا كه از یكسو مساله فراق و جدائى از دوستان و آنچه روح انسان سالها با آن خو گرفته است، پیش مى‏ آید. و از سوى دیگر خود در را در چنگال حوادث بعد از مرگ مى ‏نگرد، حوادثى كه با محاكمه و مجازات و كشف باطن، و تنهایى همراه است و نگرانى شدید در مورد نتیجه اعمال و سرنوشت نهائى، احساس مى‏ شود.

در مورد اول (فراق)، مرگ یك مرحله انتقالى مهم است، و انسان در آن لحظه، تمام پیوندها را كه با آنها خو گرفته، قطع مى‏كند، ناپایدارى و بى ثباتى جهان را لمس مى‏نماید، و خود را كاملا براى ورود به جهانى تازه مى‏بیند، و در این حال تلخى فراق را مى‏چشد.

امام على(ع) مى‏ فرماید: مرگ همراه سختى‏هائى شدیدتر از آنچه در وصف بگنجد و یا با ترازوى عقل سنجیده شود مى‏باشد.(4)

و طبق بعضى از روایات، حتى مردان خدا و پیامبران كه نه دل بستگى به دنیا داشتند، و نه وحشتى از آینده، از سختى‏هاى لحظه مرگ، این لحظه انتقالى، نگران بودند، چنانكه در مورد رسول خدا(ص) روایت شده در لحظات آخر عمر مباركش، دست در ظرف آبى مى‏كرد و به صورت مى‏كشید و زبانش به ذكر لا اله الا اللّه حركت مى‏ نمود و فرمود ان للموت سكرات: مرگ، شدائد و سختى هایى دارد.(5)
امام حسن(ع) در لحظات آخر عمر، گریه مى ‏كرد، یكى از حاضران گفت: اى پسر رسول خدا (ص)! تو با آن مقام ارجمندى كه در پیشگاه خدا دارى و بیست و یك بار پیاده از مدینه به مكه به حج رفتى، و سه بار هم اموالت را به مستمندان دادى، در عین حال گریه مى‏ كنى؟ امام حسن(ع) در پاسخ فرمود: همانا گریه مى‏كنم براى دو موضوع، براى وحشت روز قیامت و براى جدائى از دوستان. (6)

غمرات مرگ براى ظالمان‏

در آیه 93 سوره انعام مى‏ خوانیم: ولو ترى اذ الظالمون فى غمرات الموت و الملائكه باسطوا ایدیهم اخرجو انفسكم الیوم تجزون عذاب الهون بما كنتم تقولون على اللّه غیر الحق...

و اگر بینى هنگامى كه (این) ظالمان در شداید مرگ فرو رفته ‏اند و فرشتگان دستها را گشوده، به آنان مى‏ گویند جان خود را خارج سازید، امروز مجازات خواركننده‏اى در برابر دروغ‏هایى كه به خدا بستید و در برابر آیات او تكبر ورزیدید ،خواهید داشت.

به طور كلى از آیات و روایات اسلامى، چنین بر مى‏ آید كه مرگ براى مومنان، انتقال از زندان به باغ، و از زحمت و سختى به استراحت و آسایش است، و براى كافران و غیر مومنان، انتقال از باغ به زندان، و از آسایش به سوى سختى‏ها و ناگوارى‏ها است.

در قرآن، در آیه 16 سوره حشر مى‏خوانیم: كمثل الشیطان اذ قال للانسان اكفر فلما كفر قال: انى برى منك انى اخاف اللّه رب العالمین.
شخصى پرسید عالم برزخ چیست؟ امام صادق(ع) فرمود: برزخ همان عالم قبر است، كه فاصله بین آغاز مرگ تا پدید آمدن روز قیامت، مى‏ باشد

كار منافقان، همچون شیطان است كه به انسان گفت: كافر شو (تا مشكلات تو را حل كنم) هنگامى كه او كافر شد، شیطان گفت: من از تو بیزارم، من از خداوندى كه پروردگار عالمیان است، ترس دارم.

بعضى از مفسران مى‏گویند: این آیه بیانگر برخورد شیطان با انسان در لحظات آخر عمر است، شیطان سعى مى‏كند تا انسان را در حالت كفر از دنیا ببرد، و به خصوص هنگام مرگ، كه یك حالت ضعف شدید است، شیطان به انسان نزدیك مى‏شود و اشیاء مورد علاقه او را به او نشان مى‏دهد، و با همان اشیاء او را تا سر حد كفر مى‏كشاند، آنگاه از او بیزارى جسته و از نزد او فرار مى‏كند.

سخن آخر

شخصى از امام سجاد(ع) پرسید: مرگ چیست؟ امام سجاد(ع) فرمود: براى مومن، كندن لباس چركین و پر حشرات است، و گشودن بندها و زنجیرهاى سنگین، و تبدیل آن، به فاخرترین لباسها و خوشبوترین عطرها، و راهوارترین مركب ها، و مناسب ‏ترین منزلها است. و براى كافر مانند كندن لباسى است فاخر، و انتقال از منزلهاى مورد علاقه، و تبدیل آن به چرك‏ ترین و خشن ترین لباسها و وحشتناك ترین منزلها و بزرگترین عذاب.(7)

پی نوشت ها:

1_(تفسیر برهان، ج 3، ص 120)

2_ (تفسیر برهان، ج 3، ص 120)

3_ (آل عمران - 185)

4__ (غررالحكم‏)

5_ (تفسیر روح البیان، ج 9، ص 188 )

6_(امالى صدوق، مجلس 39، حدیث 9- بحار، ج 6، ص 159)

7_(بحارالانوار ج 6، ص 155)

عالم برزخ در چند قدمى ما ـ محمد محمدى اشتهاردى

سایت مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن

منبع:تبیان

211008